Muzeum w Łowiczu informuje o realizacji przedsięwzięcia
„III Triennale Wycinanki Ludowej Województwa Łódzkiego”
Przedsięwzięcie uzyskało dofinansowanie ze środków Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększenia Odporności, komponent A2.5.1 – Program wspierania działalności podmiotów sektora kultury i przemysłów kreatywnych na rzecz stymulowania ich rozwoju (KPO dla Kultury). Operatorem programu jest Narodowy Instytut Muzyki i Tańca w Warszawie. Kwota dofinansowania wynosi 120 384,00 zł przy całkowitym koszcie przedsięwzięcia 169 210,40 zł (48 826,40 zł dotacja z budżetu Starostwa Powiatowego w Łowiczu).
Przedsięwzięcie miało na celu upowszechnianie wycinankarstwa ludowego jako ginącego rzemiosła. Triennale łączy funkcje popularyzatorskie, badawcze, edukacyjne i dokumentacyjne, pozwala utrzymać ciągłość działań statutowych instytucji niezależnie od uwarunkowań gospodarczych. Cele te zostały osiągnięte. Rezultatem są zrealizowane elementy projektu: konkurs na wycinankę ludową, wystawa pokonkursowa, katalog pokonkursowy, cykl warsztatów, film edukacyjny z tłumaczeniem na PJM, drewniana pomoc dydaktyczna oraz sesja naukowa. Przedsięwzięcie oparte jest na współpracy z twórcami, muzealnikami, edukatorami i odbiorcami z całego regionu. Obejmuje teren województwa łódzkiego, gdzie wycinanka ludowa wykonywana była w granicach historycznych regionów etnograficznych: łowickiego, rawskiego, opoczyńskiego, sieradzkiego, radomszczańskiego, wieluńskiego oraz w okolicach Brzezin, Piotrkowa Trybunalskiego i Tomaszowa Mazowieckiego. W wielu z tych miejsc zjawisko to znajduje się w fazie zaniku, co wymaga podjęcia aktywnych działań na rzecz jego dokumentacji i kontynuacji.
Konkurs integruje twórców, artystów inspirujących się sztuką ludową oraz specjalistów z muzeów i instytucji kultury. Pozwala nie tylko zarejestrować aktualny stan wycinankarstwa, ale także zaktywizować nowe pokolenia do kontynuowania lokalnych tradycji. Konkurs zgromadził 44 uczestników, którzy zgłosili łącznie 120 prac, w kategorii wycinanka tradycyjna oraz wycinanka inspirowana. Uroczyste rozstrzygnięcie i wręczenie nagród odbyło się 8.02.2026 r.
Wystawa pokonkursowa w Muzeum w Łowiczu, prezentowana w terminie 8.02-6.04.2026 r., pokazana zostanie następnie w muzeach partnerskich w regionie. Na wystawie pokazano prace 33 laureatów oraz pozostałych uczestników. Przygotowano również wystawę wirtualną, która umieszczona została na stronie internetowej Muzeum w Łowiczu.
Link do: Wirtualna wystawa
Katalog pokonkursowy ukazuje nagrodzone prace, sylwetki twórców i specyfikę regionu, z którego pochodzą. Do współpracy zostali zaproszeni profesjonaliści zajmujący się fotografowaniem obiektów sztuki ludowej, oprawą graficzną i projektowaniem materiałów drukowanych. Nagrodzone prace zostały sfotografowane i przygotowane do opublikowania. Przedstawiono autorów nagrodzonych prac – twórców ludowych oraz artystów. Katalog, poza wersją papierową, został udostępniony na stronie internetowej w formie cyfrowej.
Link do KATALOG
Warsztaty umożliwiły poznanie wycinanki łowickiej i sieradzkiej. Spotkania przeznaczone były dla dzieci, młodzieży i osób dorosłych. Warsztaty poprzedzone zwiedzaniem ekspozycji umożliwiły poznanie bogatych zbiorów muzeum i dorobku współczesnych twórców z różnych regionów.
Film edukacyjny „Jak powstaje wycinanka” z tłumaczeniem na Polski Język Migowy, został opracowany we współpracy z profesjonalistami. Twórcy ludowi to najstarsze pokolenie, które pamięta jeszcze jak wykonywane były poszczególne elementy sztuki ludowej i kultywuje ten dorobek. Film, prezentujący proces powstania wycinanki, powstał by zachować pamięć o tej sztuce. Nagranie dokumentujące wykonanie tego rękodzieła, zostało poprzedzone wstępem merytorycznym.
Drewniana pomoc dydaktyczna powstała z myślą o dzieciach i osobach z niepełnosprawnością. Układanka – model wycinanki łowickiej – umożliwia poznanie kształtów elementów w wycinankach oraz zasady warstwowości. Uzupełnienie drewnianych elementów o wachlarz kolorystyczny pokazuje barwność oraz przybliża zasady doboru kolorów w wycinance łowickiej. Układanka będzie wykorzystywana w przyszłości w programach edukacyjnych muzeum.
Sesja naukowa „Śladami wycinanek brzezińsko-piotrkowskich” dla muzealników z partnerskich instytucji kulturalnych umożliwiła wymianę doświadczeń i poszerzenie wiedzy eksperckiej. Uczestnicy, podczas objazdu studyjnego, odwiedzili m. in. Muzeum w Tomaszowie Mazowieckim im. Antoniego hr. Ostrowskiego, gdzie znajduje się ponad 3 tys. wycinanek z tych terenów, najstarsze pochodzą z l. 40. XX w. Opiekunem merytorycznym objazdu był etnograf zajmujący się m. in. regionem brzezińsko-piotrkowskim.
