Dział Artystyczno – Historyczny

Znaczną część tego zasobu stanowi spuścizna po Muzeum Starożytności i Pamiątek Historycznych Władysława Tarczyńskiego oraz Muzeum Miejskim im. Władysława Tarczyńskiego w Łowiczu. Podstawę tego zbioru stanowią przedmioty codziennego użytku pozyskane przez W. Tarczyńskiego z kręgów ziemiańskich i mieszczańskich. Są to pochodzące z XVII – pocz. XX w. przedmioty użytkowe i artystyczne (m.in. biżuteria, elementy strojów, hafty, fajki, tabakierki, szkło, ceramika, przedmioty o charakterze religijnym, masonika). Znaczną część jego kolekcji stanowiły monety, medale, odznaczenia. Zachowało się ok. 100 przykładów prac malarskich, w tym malowidła na desce z XVII/XVIII w., będące elementami dawnego wyposażenia kaplicy pw. św. Karola Boromeusza, portrety trumienne mieszczan łowickich z XVII – XVIII w. oraz prace o tematyce łowickiej. Wśród zgromadzonych grafik na uwagę zasługują prace o tematyce patriotycznej i napoleońskiej. Dużą wartość historyczną mają przedmioty związane z działalnością cechów łowickich: narzędzia i wyroby rzemieślnicze, pieczęcie, znaki i akcesoria cechowe. Z tych zbiorów pochodzi większość pamiątek po łowickiej Straży Ogniowej Ochotniczej założonej w 1879 r. Ważne miejsce zajmują przedmioty o charakterze patriotycznym: pamiątki z powstań narodowych, zespół tzw. czarnej biżuterii z lat 60. XIX w., eksponaty z czasów I wojny światowej oraz pamiątki po wybitnych Polakach, czego przykładem są autograf i modlitewnik Fryderyka Chopina.

Po wojnie łowickie muzeum zostało odbudowane w strukturach Muzeum Narodowego w Warszawie, które przekazało swojemu oddziałowi blisko 200 eksponatów – meble, militaria i wyroby rzemieślnicze. W 1953 r. za jego pośrednictwem wpłynęło ponad 1000 eksponatów z Muzeum Polskiego w Rapperswilu, głównie medale, monety, grafika i malarstwo (w tym szkic olejny Józefa Chełmońskiego „Krajobraz z jeziorkiem w lesie” z 1899 r.).

Od lat 50. XX w. w drodze darowizn i zakupów gromadzono wszelkie zabytki związane z historią Łowicza, m.in. pamiątki po 10 Pułku Piechoty stacjonującym w Łowiczu w latach 1918-1939, eksponaty z czasów II wojny światowej. Powiększano też kolekcję prac artystów związanych z Ziemią Łowicką (m.in. Aleksander Krawczyk, Teodor Klonowski, Zdzisław Pągowski, Zofia Mitrężanka, Czesław Tański, Zenon Nowakowski, Tomasz Kornacki, Marian Kępka, Tadeusz Kazłowski, Józef Kosiorek, Zofia i Roman Artymowscy, Urszula Strzałecka).

W 1999 r. muzeum otrzymało dar w postaci liczącego blisko 400 sztuk zespołu ceramiki artystycznej Hanny Główczewskiej (1908-1980), artystki pochodzącej z Płocka, przez większość życia związanej z Warszawą. Jest to jedyna tak liczna i jednorodna kolekcja, prezentująca niemal cały jej dorobek twórczy – rzeźbę ceramiczną, mozaikę, ceramikę dekoracyjną.

W ostatnich latach dział artystyczno – historyczny wzbogacił się o zespół rysunków oraz drzeworytów autorstwa Jana Zdzisława Konopackiego drukowanych w końcu XIX w. w „Tygodniku Ilustrowanym” i w „Kłosach”. Cennymi nabytkami są również dwustronny rysunek Józefa Chełmońskiego „Oberek/W Sudanie” z lat 1878-1884 oraz akwarele Stanisława Noakowskiego. Ponadto swoje tkaniny artystyczne przekazali do muzeum tak uznani artyści, jak Zofia Rostad i Bolesław Tomaszkiewicz.