Muzeum w Łowiczu, Stary Rynek 5/7, 99-400 Łowicz | tel. 46 837 39 28

Wystawa: „Gdzie kompot z porzeczek i domowe ciasto…” czynna do 4 sierpnia 2024

Wiejska kuchnia, pełna zapachów, smaków, aromatów… To zwykle tam można było znaleźć makatkę. Ta tkanina dekoracyjna pojawiła się w Polsce w okresie międzywojennym, prawdopodobnie przybyła z ziem zachodnich – Niemiec i Holandii. Szczyt jej popularności przypadł na lata 50. i 60., gdy pojawiała się zarówno na wsi jak i w mieście, by następnie zacząć zanikać w latach 70. XX w.

Poza dekoracyjnością, makatka pełniła ważną funkcję praktyczną, a nawet moralizatorską, przypominając o normach i zasadach zachowania. Często wychwalała gospodynię domu jako porządną, zaradną, gospodarną i tworzącą przytulny klimat. Zdarzały się także makatki z sentencjami religijnymi. Zwykle wieszano makatkę nad stołem, nad kuchnią lub przy wodniarce – szafce na wiadro z wodą.

Te obrazy tworzono na tkaninie za pomocą haftu ręcznego lub druku fabrycznego. Sceny przedstawiane na makatce miały naśladować naiwny rysunek dziecka i jego prostą percepcję świata. Początkowo wychodziły spod rąk zdolnych dziewcząt, potrafiących haftować już nie tylko kolorowe kwiaty, ale też postaci ludzkie czy symboliczne sentencje. Popularne wzory były często kopiowane w hafcie w różnych wersjach kolorystycznych. Natomiast makatki drukowane były wzorowane na haftowanych, ale bywały też źródłem inspiracji dla hafciarek. W ten sposób makatki stały się produktem masowym, dostępnym dla każdego i w bardzo wielu domach można było je spotkać, do czasu, gdy moda na nie przeminęła.

Makatki pokazane na wystawie pochodzą z kolekcji Macieja Dębskiego, historyka, nauczyciela w Zespole Szkół Ponadpodstawowych nr 3 im. W. S. Reymonta w Łowiczu oraz ze zbiorów Muzeum w Łowiczu. Obiekty kolekcjonera to w dużej mierze rodzinne pamiątki, natomiast zbiory muzealne to makatki powstałe głównie w II połowie XX w.

Ułatwienia dostępu
Lista ułatwień