Dział Dokumentacji Historycznej Muzeum w Łowiczu
Geneza Działu Dokumentacji Historycznej jest związana z istnieniem Muzeum Starożytności i Pamiątek Historycznych Władysława Tarczyńskiego, które zawierało bogatą kolekcję dokumentów związanych z przeszłością Rzeczypospolitej.
Po zakończeniu okupacji hitlerowskiej, kiedy w 1952 r. z inicjatywy prof. Stanisława Lorentza odtworzono muzeum, ocalałe dokumenty z działu historycznego muzeum W. Tarczyńskiego zasiliły zasób archiwalny naszej instytucji. Znajdują się w nim dokumenty życia społecznego Łowicza i regionu datowane od połowy XVII w., m.in. dokumenty osobowe, fotografie, maszynopisy.
Znaczącą część działu tworzą dokumenty osobowe rodziny Tarczyńskich. Interesujące są pamiątki gromadzone przez W. Tarczyńskiego w czasie jego pobytu na zesłaniu w niemieckim mieście Celle. Dla odtworzenia początków działalności muzealnej nieocenione są katalogi eksponatów osobiście prowadzone przez W. Tarczyńskiego. Unikatowe z punktu widzenia funkcjonowania Muzeum są księgi gości pełne interesujących wpisów i ocen działalności instytucji. W jednej z nich można odnaleźć np. wpis Pierwszej Damy Rzeczypospolitej Michaliny Mościckiej. Wśród dokumentów Działu znajduje się także zabytkowy rejestr cechowy cechu kuśnierzy z lat 1669 – 1862, szczegółowo dokumentujący funkcjonowanie bractwa cechowego w Łowiczu.
Zbiór fotografii ukazuje głównie walory architektury Łowicza, a także ludowej kultury księżackiej. Znajdują się wśród nich także: fotografia Kazimiery z Sojeckich Rajewskiej, żony Józefa właściciela dóbr Czerników w pow. łęczyckim, wykonana w 1859 r. oraz zdjęcie Henryka Sienkiewicza z 8 stycznia 1904 r. w łowickim klubie „Eos”. Noblista przybył do naszego miasta z charytatywnym odczytem dla miejscowych powodzian. Ciekawe są także zdjęcia prezentujące przegląd wojsk Błękitnej Armii gen. Józefa Hallera na obecnym Starym Rynku 8 VIII 1919 r.
Staraniem Emila Balcera zachowały się źródła do badań nad dziejami łowickiej Straży Pożarnej w postaci 20 poszytów i teczek, ukazujących jej bogatą działalność w XIX i XX w.
Niezwykle interesującym zbiorem jest kolekcja pocztówek licząca prawie 600 pozycji. Ich tematyka dotyczy głównie piękna architektury Łowicza oraz miejscowego folkloru. Szczególnie ciekawe są karty pocztowe wydane przez Niemców przebywających w Łowiczu pod koniec 1914 r. walczących z armią rosyjską w trakcie tzw. Operacji Łódzkiej. Są one obecnie doskonałym źródłem do badań nad historią miasta oraz kulturą ludową regionu łowickiego. Zbiór uzupełniają karty pocztowe z ilustracjami obrzędów ludowych autorstwa słynnej malarki stylu Art Deco, Zofii Stryjeńskiej.
Za szczególnie ważny należy uznać zbiór dokumentów dotyczących Rewolucji 1905 r. na ziemiach polskich (ponad 200 egzemplarzy druków ulotnych, pism politycznych i satyrycznych, maszynopisy rejestrujące relacje uczestników strajku szkolnego w 1905 r. w Łowiczu). Unikatowy charakter mają odezwy powstałe w Łowiczu, nawołujące do organizacji wieców ludowych, a także domagające się zaprzestania szykanowania robotników ze strony policji carskiej.
Do badań nad dziejami Łowicza i okolic podczas okupacji hitlerowskiej, niezwykle wartościowe są relacje z działań bojowych konspiracyjnych organizacji polskich ZWZ, AK i AL.
Dział posiada również obszerną kolekcję niemieckich plakatów propagandowych z czasów okupacji hitlerowskiej, a także z okresu PRL.
